Мәдени мұра  Ұлттық жобаӨткенді қастерлеу арқылы, болашағымызды баянды етеміз
  • Twitter
  • Facebook
  • Лента на Youtube
 

Қазақстанның Мәдени мұрасы

Қозы Көрпеш-Баян Сұлу мазары

Басты бет - Мәдени мұра - Асыл мұра

Асыл мұра

Қазақ халқының дәстүрлі әуені – рухани мұраның ең бай қазынасы. Ғасырлар бойғы сынақтан өтіп, халық дарындылығы мен даналығын көрсете білген, үшінші мыңжылдықта ол ерекше тарихи маңызға, көркемдік те, мәдени де бағылылыққа ие болды.

Қазақ даласы ғасырлар бойы шабытты поэзиямен, орынды шешендікпен, жалынды күйлер және шын жүректен шыққан әндермен өмір сүрген. Әуенмен қазақтың бүкіл өмірі байланысты – ол тойларда, салт-дәстүрлер мен ырымда, күнделікті еңбекте және басқа жерлерде айтылады. Қазақ халқы таңқаларлық музыкалық дарындылығымен ерекшеленеді, әр отбасында дерлік жақсы ән айтатын немесе халық аспаптарында дарынды ойнайтын ең болмағанда бір адам табылады. Халық арасында былай дейді: «Құдай әрбір қазақты жаратқанда жүрегіне күйдің бір бөлігін сіңірген».

Ғасырлар бойы музыкалық мәдениеттің сақтаушысы да, оны көтере білген де халықтың өзі. Ұқыпты сақтап және жақсы дамыта келе ол ұрпайқтан ұрпаққа жеткізіп отырған.

Көптеген 18-19 ғасырларда қазақтардың  өмірі мен тіршілігін зерттеген ғалым-фольклористер, өздері басқа ұлт пен мәдениет өкілдері болса да, қазақ халқының ерекше ақындық, прозалық және музыкалық таланттарына, халықтың шығармашылыққа, қарқынды музкалық-ақындық импровизацияға қабілеттілігіне, халықтың музыкалық өнерге молынан қатысуына таң қалғанын қоймаған.

Қазақ халқының дарындылығы туралы Ш.Уәлихановтың айтуы бойынша «Қазақ даласының Геродоты» А.И.Левшин былай деп тура айтқан: «Қазақтер адамның сазгер немесе ақын болып туылатынының бір дәлелі болып табылады». А.Эйгхорнның қазақтар музыкасы туралы өз еңбегінде жазғаны: «Қазақтың әндері көкке көтеріліп бара жатқан бүркіттей өктем де, ерікті. Олар кішкентай баладан қария шалдарға шейін, бойжеткен қыздардан үлкен апаларға шейін барлығы айтатын мызғымайтын халық игілігі». Қазақ халқының ән дәстүрлеріне таң болған танымал орыс ғалымы Г.Потаниннің жазғаны: «Мен үшін бүкіл қазақ даласы әндетіп тұрғандай».

Талантты жыраулар, ақындар, өлеңшілер, күйшілер, әншілер өнер тудыра отырып адамдарды «тамаша құпия» – музыкаға ортақтастырды. Ұлы далада намысшыл және рухани азат олар өз халқында патшалармен, әйгілі мемлекеттік қайраткерлермен және ірі қолбасшылармен бірдей құрметті болды.

Қазақ халқы өз тарихында бай музыкалық мәдениеттің өте бағалы негізін қалады. Қазақтардың ежелгі тұқымдары – көптеген номадтар өркениетінің тайпалары – бай аспаптық, аспаптық музыка, қазіргі заманғы дәуірге лайық жалғасын тапқан өзіндік музыкалды-ақындық салттар құрды.

«Мәдени мұра» Мемлекеттік бағдарлама аясында «Мәңгілік сарын: қазақтың 1000 күй, 1000 әні» («Вечные напевы: 1000 кюев, 1000 песен») қазақтың дәстүрлі әуендерінің Антология жобасы құрылды. Бұл өлшемі бойынша ұлттық тарихтағы түпнұсқалық орындаудағы әндерді жинау, дайындау, өңдеу, реставрациялау, цифрлік ету және оларды CD-дискілерге шығару боайынша теңдессіз еңбек. Қазақтың дәстүрлі музыкасының антологиясы - бүгінгі күнгі қазақ дәстүрлі музыкалық шығармаларының цифрлік тасымалдауыштағы жалғыз  толық жинағы. Жазбалардың көбісі қалың елге қолжетімсіз болатын, архив жұмысшыларынан басқа. Енді кез-келген қалаушы орындаудың классикалық мысалдарын тыңдай алады.

 

Заманауи музыкалық өнер

Қазақстанның атақты ақындар, күйшілер, композиторлар, әншілер

Келесі әріптен басталатын:
Барлық    АӘБВГҒДЕЁЖЗИЙКҚЛМНҢОӨПРСТУҰҮФХҺЦЧШЩЫІЭЮЯ
Әлібек  Днішев

Әлібек Днішев(1951ж.)

Дінішев Әлибек - әнші (тенор). Қазақстанның және ССРО-ның халық артисі. Көптеген халықаралық фестивальдер мен сайыстардың лауреаты. 1951 жылы Алматы қаласында туған. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының вокальды факультетін Н. А. Шариповтың класы бойынша бітірген. Жамбыл атындағы қазақтың Мемлекеттік филормониясының солисі болып жұмыс істеген, 1978 жылдан Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының солисі.

Tолығырақ
 
Байғали  Досымжанов

Байғали Досымжанов(1921ж.)

Досымжанов Байғали - әнші (тенор), режиссер қоюшы. Қазақстанның халық артисі, ССРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты.1921 ж. Семей қаласында туған. П. И. Чайковский атындағы Мәскеу мемлекеттік консерваториясын және Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын бітірген. 1941 жылдан Абай атындағы қазақтың мемлекеттік опера және балет театрының солисі. Байғали шырқау мүмкіндігі аса жоғары әнші.

Tолығырақ
 
Кеңес  Дүйсекеев

Кеңес Дүйсекеев

Дүйсекеев Кеңес - композитор. 1946 жылы Қызылорда облысында туған. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын профессор А. В. Бычковтың композиция класы бойынша бітірген.

Tолығырақ
 
Манарбек  Ержанов

Манарбек Ержанов(1901-1966)

Ержанов Манарбек (1901-1966) - әнші, актер, композитор. Қазақстанның халық артисі. Ол Ақан сері, Біржан сал (және басқалары) сияқты композиторлар - әншілердің композиторлық-әншілік мектебін лайықты тұрақты жалғастырушы болып табылады. Ол белгілі әнші және домбырашы. Күсенбайды өзінің тікелей ұстазы ретінде санайды.

Tолығырақ
 
Ғафиз  Есімов

Ғафиз Есімов(1947ж.)

Есімов Ғафиз - әнші (лирикалық баритон). Қазақстанның халық артисі. 1947 жылы Атырау облысында туған. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерватоиясының вокальды хорлық факультетін бітірген. 1975 жылдан Абай атындағы қазақтың мемлекеттік опера және балет театрының солисі.

Tолығырақ
 
Әзидолла  Есқалиев

Әзидолла Есқалиев(1934ж.)

Есқалиев Әзидолла - домбырашы. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының профессоры. 1934 жылы Гурьев облысында туған. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын бітірген. 1960 жылы Қазақконцерттің солист-домбырашысы болып жұмыс істейді.

Tолығырақ
 
Нағима  Есқалиева

Нағима Есқалиева(1954ж.)

Есқалиева Нағима - эстрадалық әнші. Қазақстанның еңбегі сіңген артисі. 1954 жылы Алматы облысында туған. Республикалық эстрадалық-цирктік өнер студиясын (Л. Кесоғлы класы бойынша), Алматы музыкалық училищесін (хорға дирижерлік жасау бөлімін) бітірген.

Tолығырақ
 
Жамбыл   Жабаев

Жамбыл Жабаев(1846-1945)

Жамбыл Жабаев (1846-1945) - акын-импровизатор, жыршы, жырау. Первым наставником в его творчестве был акын Суюнбай Аронов, у которого юный Жамбыл учился искусству поэтической импровизации и освоил лучшие произведения из его репертуара. Широко известным Жамбыл Жабаев стал в 16—17 лет, когда участвуя в айтысах смог придать традиционному песенному состязанию острое социальное звучание. В своих импровизациях он затрагивал вопросы бесправия простого народа, призывая его бороться за свободу.

Tолығырақ
 
Жамбыл  Жабаев

Жамбыл Жабаев(1846-1945)

Жамбыл қазіргі Жамбыл облысы Жамбыл тауының етегінде туған. Жасынан өлең-жырға қанып, анасы Ұлданның ақындық қуатын бойына сіңіріп өскен Жамбыл әйгілі ақын Сүйінбай Аронұлынан тәлім алған. Айкүміс, Құлмамбет, Шашубай сияқты қазақтың көптеген белгілі ақындарымен айтысқан. Жамбыл -«Алғадай», «Угай-ай», «Жиырма бес» сынды әндердің де авторы.

Tолығырақ
 
Келесі әріптен басталатын:
Барлық    АӘБВГҒДЕЁЖЗИЙКҚЛМНҢОӨПРСТУҰҮФХҺЦЧШЩЫІЭЮЯ