Мәдени мұра  Ұлттық жобаӨткенді қастерлеу арқылы, болашағымызды баянды етеміз
  • Twitter
  • Facebook
  • Лента на Youtube
 

"Мәдени Мұра" бағдарламасының аясындағы Қазақстанның тарихи және мәдени ескерткіштері

Шымкенттегі археологиялық қазбалар

Жошы хан кесенесі 

 

Орталық Қазақстанның Ұлытау ауданы ежелден көшпелі тайпалар басшыларының сүйікті мекені болған. Осы маң Жошы хан және оның ұлдарының еншісі болған. Жошы хан кесенесі (1228-1230) Қаракеңгір өзенінің сол жағалауында, Жезқазғанның солтүстік шығысынан 55 км қашықтықта орналасқан. Автор, салушы және пайда болу тарихы белгісіз. Жергілікті халықтың арасында дәл осы маңда құпия жағдайда 1227 жылы аң аулап жүріп, Шыңғыс ханның ұлы Жошы хан қайтыс болған деген әңгіме сақталған.

Тарихшылар Рашид Ад-дин, Джузджани және басқалар ол әкесінің тапсырысымен өлтірілді деп есептейді. Орталық Қазақстан археологиялық экспедиясы 1946 және 1973 жылдары зерттелген. Кесене тікбұрышты пішінді, сүйір аркасы бар портал. Композициясы бойынша екі күмбезі бар порталды-күмбезді құрылыс. Сыртқы сәнді күмбез көгілдір глазурь тақталарымен қапталған және сондай көк тақтамен қапталған он жетінші барабанда орнатылған. Ішкі жартылай сфералық күмбез шеңбер қатарлармен сұйықтыққа төселген. Қабырғалар тегіс, сыланбаған. Еденге шаршы кірпіштер төселген. Құрылысқа 30х30х6, 30х15х5., 25х25х6 өлшеміндегі кірпіштер қолданылды. Сыртқы периметр бойынша кесененің өлшемдері – 9,5х7,0м, ішкі бойынша– 5,25х5,25м. Жалпы биіктігі 8м. Кесене 2000 жылы қалпына келтірілген. Негізгі библиография: 1.Хафиз Таныш (Тыныш) бен Мир Мухаммад ал-Бухари. «Шараф-наме-йишахи». В сб.: Материалы по истории казахских ханств XV-XVIIIвв. А-А, 1969г. 2.Ә.Х.Марғұлан. Архитектурные памятники района рек Кенгир и Сарысу. Краткие сообщения ИИМК, Вып. 28, 1949г. 3.Г.Г.Герасимов. Памятники архитектуры долины реки Каракенгир в Центральном Казахстане. А-А, 1957г. 4.В.В.Бартольд. Туркестан. Эпоха монгольского нашествия. Соч. Т.1, М., 1963г. 5.А.К.Сембин. Мазар Жоши хана (Истор. справка), 1976г. Архив НИПМ.